Tęczówka oka - jaką ma rolę?

Oczy niebieskie, życie królewskie. Oczy piwne, życie dziwne. Oczy zielone, życie kolorowe. Te i inne powiedzenia na temat tęczówek oka zna zapewne każdy z nas. Ale czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jakie właściwie znaczenie ma kolor Twoich oczu? W tym artykule przyjrzymy się temu z nieco bardziej medycznej strony i opowiemy, jaką rolę ma tęczówka oka. Sprawdź i dowiedz się więcej!

Co to tęczówka oka?

Zanim dowiesz się, jaką rolę pełni tęczówka oka, warto, byś wiedział, co to właściwie jest. Gdy spojrzysz na siebie w lustro lub gdy spojrzysz innemu człowiekowi w oczy, zauważysz, że mają one swój kolor. Dookoła źrenicy znajduje się struktura w kształcie pierścienia. To właśnie tęczówka. Może mieć różne barwy: 

- zieloną,
- niebieską,
- brązową,
- szarą,
- kolorową (wtedy mówimy o heterochromii).

Gdzie znajduje się tęczówka oka? 

Jeśli chodzi o umiejscowienie tęczówki, to znajduje się ona w przedniej części oka: tuż za rogówką, ale jeszcze przed soczewką. Pełni ona funkcję swego rodzaju przegrody, która dzieli wnętrze gałki ocznej na dwie części. 

- Pierwszy z nich to komora przednia, czyli przestrzeń między rogówką a tęczówką.

- Drugi to komora tylna, znajdująca się głębiej, między tęczówką a ciałem szklistym.

Dokładnie w centrum tej barwnej struktury umiejscowiony jest wspomniany już otwór, który znamy jako źrenicę. Jej wielkość dopasowuje się do warunków oświetleniowych. Średnica źrenicy zmienia się w zależności od tego, jak jasno lub ciemno jest wokół.

Jaka jest rola tęczówki oka?

Wiesz już, co to tęczówka oka. Zatem, jakie role pełni?

- To coś jak wbudowany, naturalny filtr ultrafioletowy.

Kolor tęczówki, czy to brązowy, zielony, czy niebieski, zależy od ilości melaniny. Tego samego barwnika, który nadaje kolor naszej skórze. Melanina w oku pełni jednak jeszcze ważniejszą funkcję. Chroni oczy przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Działa jak naturalny filtr, pochłaniając i rozpraszając promienie UV, które mogłyby uszkodzić siatkówkę. Co ciekawe, osoby o ciemnych oczach mają więcej melaniny, dzięki czemu ich oczy są lepiej zabezpieczone przed słońcem i mniej narażone na choroby takie jak zaćma czy zwyrodnienie plamki żółtej. Z kolei osoby z jasnymi oczami, u których melaniny jest mniej, są bardziej wrażliwe na światło i powinny szczególnie dbać o ochronę wzroku, nosząc okulary z dobrym filtrem UV.

- Tęczówka oka reguluje to, jaka ilość światła do niego wpada. 

Jedną z głównych funkcji tęczówki jest regulacja ilości światła, które trafia do wnętrza oka i pada na siatkówkę. Działa ona podobnie jak przesłona w aparacie. Automatycznie dostosowuje wielkość źrenicy do warunków oświetlenia.
Gdy światła jest dużo, mięsień zwieracz tęczówki powoduje zwężenie źrenicy, co ogranicza ilość wpadającego światła i chroni oko przed oślepieniem. W ciemności natomiast aktywuje się mięsień rozwieracz, który rozszerza źrenicę, by wpuścić jak najwięcej światła i umożliwić widzenie w słabych warunkach. Całym procesem kieruje autonomiczny układ nerwowy, dzięki czemu adaptacja oka do zmian światła trwa zaledwie chwilę i jest nieodczuwalna.

- Tęczówka również reaguje na stres i inne emocje. 

Wiedziałeś, że źrenice nie reagują wyłącznie na światło? Ich wielkość może zmieniać się także pod wpływem emocji. To kolejna funkcja tęczówki. Gdy odczuwasz strach, zaskoczenie czy silne emocje (np. rozpacz), aktywowany zostaje odruch walcz albo uciekaj, a źrenice rozszerzają się. W momentach spokoju i relaksu dzieje się odwrotnie - mięsień zwieracz powoduje ich zwężenie.

Ta reakcja ma znaczenie nie tylko fizjologiczne, lecz także diagnostyczne. Lekarze, zwłaszcza neurolodzy, analizując reakcję źrenic na światło, mogą ocenić stan funkcjonowania układu nerwowego. Zapewne nie raz widziałeś w filmach, jak lekarz rozszerza powieki poszkodowanemu i świeci w nie latarką - to właśnie po to, by sprawdzić, czy nie doszło do jakiegoś silnego urazu głowy. 

Dowiedz się, skąd może brać się mgła na oku i nieostre widzenie.

- Rola tęczówki oka? Zapewnianie ostrości widzenia!

Ostatnią funkcją tęczówki oka jest zmiana wielkości źrenicy, która to wpływa na to, jak ostry obraz widzimy.  Kiedy patrzymy na coś daleko, źrenica rozszerza się, by wpuścić więcej światła i ułatwić widzenie szczegółów. Z kolei podczas patrzenia z bliska, na przykład podczas czytania, źrenica się zwęża, co zwiększa głębię ostrości i pozwala wyraźnie dostrzegać drobne elementy.

Tęczówka współpracuje przy tym z soczewką i rogówką, dzięki czemu tworzy z nimi układ optyczny, który to dba o to, by obraz był ostry w każdego rodzaju warunkach oświetleniowych.

Tęczówka oka - choroby

Jak widzisz, tęczówka oka pełni istotne funkcje. Niestety, jak większość elementów naszego organizmu, może zostać dotknięta chorobą. Warto zatem znać potencjalne choroby tęczówki, by z ich pierwszymi objawami udać się do okulisty. Pamiętaj, tylko lekarz specjalista może podjąć odpowiednie kroki - nigdy nie rób tego na własną rękę. A zatem, jakie są choroby tęczówki?

- Czerniak tęczówki. 

To złośliwy nowotwór, który może stanowić zagrożenie dla zdrowia. Rozwija się z melanocytów. Jego pierwsze objawy to ciemna plamka, guzek na tęczówce (którego wcześniej nie było). Może on zmieniać swój kształt i sprawiać, że na oku będą poszerzać się naczynia krwionośne. 

- Jaskra zamkniętego kąta.

Jaskra zamkniętego kąta to choroba, do której dochodzi wtedy, gdy wtedy, gdy tęczówka blokuje naturalną drogę odpływu płynu (nazywanego cieczą wodnistą) z wnętrza oka. Pierwszymi objawami jest silny ból oka, zaczerwienienie wokół, wysokie ciśnienie w gałce ocznej, a w ataku może dochodzić nawet do wymiotów. 

- Zapalenie tęczówki.

Zapalenie tęczówki należy do najczęstszych chorób tej części oka. Może pojawić się w wyniku zakażenia bakteryjnego, wirusowego lub grzybiczego, ale także jako następstwo urazu bądź towarzyszących schorzeń autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy sarkoidoza. Typowe objawy to silny ból oka, jego zaczerwienienie, łzawienie oraz nadwrażliwość na światło.

Poznaj 5 najpopularniejszych chorób oczu.

Bibliografia:

https://www.bezokularow.pl/poradnik/teczowka-oka-jaka-role-pelni-gdzie-sie-znajduje
https://www.wokularach.pl/blog/teczowka-oka-gdzie-sie-znajduje-jaka-ma-role