Budowa oka - z czego składa się narząd wzroku?

Ludzkie oko to bardzo skomplikowany mechanizm. Nic dziwnego - w końcu to coś, co umożliwia odbieranie obrazów, ich przesyłanie do mózgu i przetwarzanie. Budowa oka nie należy zatem do prostych. Jeśli jesteś ciekaw, jak oko jest zbudowane, dobrze trafiłeś. Postaramy się w prosty i przystępny sposób opowiedzieć o tym, co i jak działa, byś mógł widzieć otaczający nas świat. Sprawdź i dowiedz się więcej!

Budowa oka: z czego składa się ludzki narząd wzroku?

Chociaż mogłoby się wydawać, że oko zbudowane jest jedynie z gałki ocznej, w rzeczywistości jest nieco inaczej. Na narząd wzroku, poza gałką, składają się również:

• nerw wzrokowy,
• aparat ruchowy oka,
• aparat ochronny oka.

Kolejno, elementy te pełnią następujące funkcje: 

- nerw wzrokowy odpowiada za przekazywanie impulsów z siatkówki do mózgu tak, byśmy mogli widzieć i odbierać obraz,

- aparat ruchowy oka to tworzy sześć mięśni gałkoruchowych; cztery proste i dwa skośne. Ich podstawową funkcją jest utrzymywanie oczu w osi równoległej oraz umożliwienie prawidłowego ruchu gałek ocznych,

- aparat ochronny oka to oczodół, czyli swego rodzaju osłona ze strony czaszki, która chroni gałkę oczną przed urazami. To powieki, które zamykają szparę powiekową i działają odruchowo, a rzęsy wykrywają nawet drobne zanieczyszczenia. To brwi, łukowate włoski nad oczami, które chronią przed potem, deszczem i słońcem, działając jak naturalna parasolka. To spojówka, cienka błona pokrywająca wewnętrzną stronę powiek i twardówkę, która jest wrażliwa na obecność ciał obcych, co wywołuje odruch obronny. To narząd łzowy, w skład którego wchodzą gruczoły i drogi odprowadzające. To z kolei tworzy film łzowy, który nawilża oko i chroni je przed infekcjami.

Budowa oka - co składa się na narząd wzroku?

Wyżej opisane informacje to baza wiedzy, którą powinieneś mieć po to, by zrozumieć jak działa ludzkie oko. Teraz pora na konkretną wiedzę dotyczącą budowy oka. 

Oko ma kształt zbliżony do kuli, o długości osiowej wynoszącej około 23-24 mm i wadze około 7-8 g. Składa się z błony zewnętrznej, środkowej i wewnętrznej, a jego wnętrze wypełnia przezroczysta, galaretowata substancja - ciało szkliste, złożone w 98% z wody i w 2% z kwasu hialuronowego oraz włókien kolagenowych. Ciało szkliste pomaga utrzymać wypukłość gałki ocznej, reguluje ciśnienie śródgałkowe i umożliwia promieniom świetlnym swobodne przejście od soczewki do siatkówki.

Jak zbudowane jest oko? Ma warstwy

We wnętrzu gałki ocznej znajdują się dwie wspomniane wyżej warstwy: środkowa i wewnętrzna. Budowa oka to również warstwa zewnętrzna, o której już wspomnieliśmy, ale teraz przybliżymy ją nieco bardziej. Wymienione warstwy pełnią następujące funkcje:

- Warstwa zewnętrzna. To twardówka, czyli cała biała część oka - jest mocna i bardzo wytrzymała.  Co ciekawe, sama twardówka również składa się z trzech części: z nadtwardówki, z istoty właściwej i z blaszki brunatnej. 
Twardówka z tyłu ma kanał, który chroni nerw wzrokowy, a z przodu przezroczystą, nieunaczynioną rogówkę, przez którą światło wnika do wnętrza oka. Rogówkę otacza spojówka, chroniąca przednią część gałki ocznej i wewnętrzną stronę powiek. Spojówka tzw. worek spojówkowy, czyli warstwa, która oddziela przód oka od tyłu oka. Tym samym, zapobiega np. wpadnięciu soczewki za oko. Dowiedz się więcej o tym, czy soczewka może wpaść za oko.

- Warstwa środkowa. To naczyniówka. Jest bogata w naczynia krwionośne, odżywia oko i zapobiega odbijaniu światła wewnątrz gałki. W jej przedniej części znajduje się tęczówka, nadająca oku kolor, a w centrum źrenica - czarny otwór, którego średnicę regulują mięśnie tęczówki, decydując o ilości wpadającego światła. Znajduje się tam też kąt rogówkowo-tęczówkowy (kąt przesączania), który to odprowadza ciecz wodnistą z komory przedniej gałki ocznej. 

- Warstwa wewnętrzna. To przede wszystkim wspomniana już przez nas wcześniej siatkówka. To błona czuciowa oka, złożona z części wzrokowej, wyścielającej naczyniówkę, oraz części niewzrokowej, która wyścieła od wewnątrz ciało rzęskowe i tęczówkę. Siatkówka ma dziesięć warstw, w tym nabłonek barwnikowy, bezpośrednio sąsiadujący ze światłoczułymi czopkami i pręcikami - tworząc nabłonek zmysłowy siatkówki. Znajdują się w nim również liczne komórki nerwowe, które wstępnie integrują bodźce wzrokowe, w tym komórki dwubiegunowe i zwojowe. Dzięki temu bodźce świetlne przetwarzane są w impulsy nerwowe, które poprzez nerw wzrokowy trafiają do mózgu, gdzie powstaje obraz. Czopki (które, co ciekawe, w znaczącej części znajdują się w plamce oka) umożliwiają widzenie barw i szczegółów, pręciki - dostrzeganie obiektów przy słabym oświetleniu; człowiek ma około 6 milionów czopków i 120 milionów pręcików. Uszkodzenie czopków prowadzi do tzw. ślepoty barw. 

Jak do oka dostaje się krew? 

W warstwie wewnętrznej znajduje się również żyła i tętnica siatkówki. To jeden z zasadniczych elementów budowy oka - jak przecież mogłoby ono działać bez krwi? Tętnica oczna stanowi pierwszą część tętnicy szyjnej wewnętrznej. Od niej odchodzi tętnica środkowa siatkówki, która wnika do nerwu wzrokowego, a następnie na poziomie jego tarczy przechodzi do wnętrza oka. To właśnie jej zadaniem jest doprowadzanie krwi do wewnętrznych warstw siatkówki.

Sprawdź, jak może wyglądać zapalenie siatkówki. 

Bibliografia:

https://www.optegra.com.pl/blog-optegra/budowa-oka-w-jaki-sposob-jest-zbudowane-ludzkie-oko
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/zdroweoczy/68655,budowa-narzadu-wzroku