Stożek rogówki - przyczyny, leczenie

Gdy spojrzysz na czyjeś oko od boku, będziesz mógł zauważyć, że rogówka ma kulisty kształt. Stożek rogówki polega na tym, że kształt ten zaczyna się zmieniać - zamiast kuli pojawia się stożek. To choroba niezapalna, która może powodować szereg różnych niedogodności. Jakich? Czym jest stożek rogówki, jakie są jego przyczyny i jak powinno przebiegać leczenie? Sprawdź i dowiedz się więcej!

Czym jest rogówka? 

Z przodu naszego oka znajduje się przezroczysta, lekko wypukła warstwa, którą nazywamy rogówką. Jej główną rolą jest przechwytywanie światła i kierowanie go wprost na dno oka. To właśnie dzięki temu procesowi potrafimy rozróżniać kształty i cieszyć się ostrym obrazem. Aby jednak ten system działał bez zarzutu, rogówka musi zachować odpowiednią gęstość oraz naturalny, zaokrąglony kształt. Każde odstępstwo od tej normy niemal natychmiast odbija się na jakości tego, co widzimy. 

Czym jest stożek rogówki?

Właśnie dlatego stożek rogówki powoduje charakterystyczne objawy, które wyróżniają się m.in. zniekształceniami widzianego obrazu. Stożek rogówki to choroba niezapalna należąca do grupy tzw. ektazji, czyli schorzeń związanych z jej rozciąganiem. Polega ona na stopniowym ścienianiu się rogówki oraz zwiększaniu jej krzywizny, co z czasem się nasila. W efekcie rozwija się nieregularny astygmatyzm oraz postępująca krótkowzroczność.

W przebiegu tej choroby rogówka przestaje mieć swój naturalny, kulisty kształt. Jej włókna kolagenowe ulegają osłabieniu, przez co centralna lub okolice centralne rogówki uwypuklają się, przyjmując formę stożka. Zmiany te zwykle postępują powoli i mogą zatrzymać się na dowolnym etapie. Wraz z deformacją rogówki coraz trudniej dobrać odpowiednie okulary korygujące wzrok. Stożek rogówki najczęściej obejmuje oboje oczu, choć jego nasilenie może być różne w każdym z nich.

Objawy stożka rogówki 

Objawy stożka rogówki mogą być różnorodne i, jak już wspomnieliśmy, zwykle nasilają się stopniowo. Najczęściej obserwuje się pogarszającą się ostrość widzenia, która z czasem staje się coraz bardziej zauważalna. Osoby dotknięte tą chorobą często skarżą się także na zwiększoną wrażliwość na światło oraz trudności w dobraniu odpowiednich okularów lub soczewek kontaktowych. Charakterystyczna jest również konieczność częstej zmiany okularów na silniejsze.

U niektórych pacjentów pojawia się tzw. widzenie mnogie, czyli dostrzeganie kilku obrazów jednego obiektu. Zauważono też wyraźny związek między rozwojem choroby a nawykiem intensywnego pocierania oczu.

Kiedy występuje stożek rogówki?

Pierwsze objawy stożka rogówki najczęściej występują już w okresie dojrzewania. Choroba rozwija się w sposób nierównomierny zwykle do około 30.-40. roku życia, po czym jej postęp zazwyczaj zwalnia, a czasem całkowicie się zatrzymuje. Warto również pamiętać, że schorzenie to częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. Co ciekawe, stożek rogówki występuje niezmiernie rzadko. Szacuje się, że dotyczy jedynie średnio 0,3% populacji. 

Przyczyny stożka rogówki

Uważa się, że stożek rogówki rozwija się w wyniku współdziałania wielu różnych czynników, a nie z jednego, konkretnego powodu.

- Istotną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne. Jeśli stożek rogówki występuje u członków Twojej rodziny, ryzyko jego pojawienia się jest większe. Znaczenie mają także choroby alergiczne, takie jak atopowe zapalenie skóry powiek czy alergie oczu, ponieważ towarzyszący im świąd sprzyja częstemu pocieraniu oczu, które może dodatkowo uszkadzać rogówkę.

- Do czynników sprzyjających zalicza się również niektóre choroby genetyczne, m.in. zespół Downa, zespół Marfana, zespół Ehlersa-Danlosa czy wrodzoną ślepotę Lebera.

- Nie bez znaczenia są też czynniki mechaniczne, takie jak intensywne pocieranie oczu czy noszenie źle dopasowanych soczewek kontaktowych, które również mogą mieć wpływ na rozwój stożka rogówki. 

- Wśród czynników ryzyka wymienia się także wrodzone wady narządu wzroku, alergie oraz obecność choroby w rodzinie. Zauważono ponadto, że stożek rogówki częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet.

Stożek rogówki jest chorobą o złożonym i trudnym do przewidzenia przebiegu. Najczęściej występuje samodzielnie i rzadko towarzyszą mu inne schorzenia oczu, jednak jego rozwój znacząco utrudnia dobór odpowiedniej korekcji wzroku.

Diagnostyka stożka rogówki 

Wiesz już, jakie są przyczyny stożka rogówki i jakie są jego objawy. Teraz pora na informację na temat tego, jak wygląda diagnostyka i leczenie tego schorzenia. 

Jeśli zauważysz u siebie jakiekolwiek nietypowe objawy, czy to te wskazujące na stożek rogówki, czy na inną chorobę oczu, udaj się do specjalisty. On rozpocznie odpowiednią diagnostykę. Wizyta zacznie się od szczegółowego wywiadu. Najpierw lekarz zapyta o objawy, choroby towarzyszące, urazy oczu oraz występowanie problemów ze wzrokiem w rodzinie. Następnie wykona badania okulistyczne.

Zazwyczaj specjalista zleci lub sam wykona takie badania jak: 

- topografia rogówki - przy jej pomocy można stworzyć dokładną mapę powierzchni rogówki i ocenić stopień deformacji,
- pachymetria, która mierzy grubość rogówki i umożliwia wykrycie jej ścieńczenia.

Dodatkowo wykonuje się m.in. ocenę ostrości wzroku, pomiar krzywizny rogówki, retinoskopię oraz badanie w lampie szczelinowej, które pozwala zauważyć charakterystyczne zmiany w bardziej zaawansowanych stadiach choroby.

Leczenie stożka rogówki

Jeśli lekarz zdiagnozuje u Ciebie stożek rogówki, wdroży odpowiednie metody leczenia, które będą mieć na celu przede wszystkim zatrzymanie postępu choroby i poprawę jakości widzenia. Warto wiedzieć, że metody te dzieli się na nieoperacyjne i operacyjne.

W początkowych stadiach stosuje się metody zachowawcze, takie jak:

- okulary korekcyjne,
- twarde soczewki kontaktowe, które lepiej wyrównują nieregularną powierzchnię rogówki.

Takie rozwiązania poprawiają widzenie, ale nie zatrzymują rozwoju choroby. Ważnym elementem terapii są również domowe sposoby: unikanie pocierania oczu, stosowanie kropli nawilżających oraz leczenie alergii.

W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne są zabiegi:

- cross-linking: obecnie podstawowa metoda leczenia, która wzmacnia włókna kolagenowe i hamuje postęp stożka,
- wszczepienie pierścieni śródrogówkowych: poprawiają kształt rogówki i zmniejszają astygmatyzm,
- przeszczep rogówki: stosowany w najcięższych przypadkach, gdy inne metody nie przynoszą efektu.

Bibliografia:

https://www.mp.pl/okulistyka/wideo/351192,stozek-rogowki-jak-diagnozowac-i-leczyc-wedlug-najnowszych-standardow
https://podyplomie.pl/okulistyka/20302,postepy-w-leczeniu-stozka-rogowki